| KREDİ KARTI NEDİR?
İşte Bankalar
Birliğinden kredi kartı kılavuzu
Kredi kartı nedir? Kim nasıl verir, ne kazanır? Kartın
avantajları nedir? Avantajlarının dezavantaja dönüşmemesi için
ne yapılması gerekir? İşte cevaplar...
Kredi kartı, kart sahibine harcamalarında nakit para ödemeksizin
mal veya hizmet satın almalarını veya nakit para çekebilmelerini
sağlayan bir ödeme aracıdır. Uluslararası alanda altı tane temel
ödeme sistemi bulunmaktadır:
• Visa-Mastercard (banka kredi kartı sistemi),
• Eurocheque-Postcheck(uluslararası garantili çek sistemi),
• American Express-Diners Club(eğlence kartı sistemi).
Türkiye`de Eurocard/Mastercard, Visa, American Express ve Diners
dolaşımdadır. Kredi kartı piyasasında bazı büyük mağazalar da
indirim kartlarının yanısıra bankalar, müşterilerine hitap eden
kredi kartı uygulamasını başlatmışlardır (Advantage Card, Çarşı
Kart, Kip Kart, Atalar Altın Kart vb.).
Kredi kartının kart sahibine (hamiline) sağladığı yararlar ve
riskler
• Kredi kartı, kart hamili açısından kısa vadeli bir kredi
kaynağıdır.
• Kart hamiline kredi kartı borcunu, bütçesine ve kendi planına
göre taksitler halinde ödeme olanağı sağlamaktadır.
• Önde gelen kredi kartlarının birçok ülkede geçerli olması, iş
ve turistik seyahatlerde büyük kolaylıklar sağlamaktadır.
• Kredi kartı hamili, kart kullanımı nedeniyle yanında
bulundurması gereken nakit parasını banka hesabında tutarak ek
faiz geliri elde edebilmektedir.
• Kredi kartı çıkaran banka ve kuruluşların kart talep eden
kişilerde aradıkları bir takım nitelikler bulunmaktadır. Bu
durum kart hamiline çevresinde ve ilişkilerinde olumlu bir imaj
yaratacak prestij sağlamaktadır.
• Kart hamili, kartı çıkaran kuruluşun sunduğu bazı özel
nitelikteki hizmetlerden yararlanabilmektedir.
Kredi kartlarının sağladığı üstünlüklerin yanında kartların
kaybolması ve çalınması gibi riskleri de vardır. Bu gibi
durumlarda bankanın haberdar edilmesi halinde, kartın başkaları
tarafından kullanılmasının kart hamiline getireceği zarar büyük
ölçüde önlenebilir.
Kredi kartlarından yararlanabilecek kişiler
Düzenli bir geliri olan, 18 yaşından büyük herkes kendi adına
asıl, dilerse ailesinin diğer fertleri adına da ek kart
talebinde bulunabilir. Şirket yöneticilerine, şirket bünyesinden
karşılanması gereken masraflarda kullanılmak üzere şirket kartı
verilebilir. Şirket kartlarında hesaplaşmalar şirket hesabı
üzerinden yapılır.
Kredi kartı sisteminin tarafları
Bir kredi kartı sisteminde, kredi kartını çıkaran kurum, üye
işyeri ve kart hamili olmak üzere üç taraf ve bunlar arasında
değişik sözleşme ilişkileri vardır. Ancak üç taraflı sistem
pratikte yerini diğer tarafların da sisteme katıldığı
genişletilmiş beş taraflı sisteme bırakmıştır. Bu sistemin
tarafları ise;
- Lisans veren kredi kartı kuruluşu (Visa, MasterCard gibi),
- Lisans alan ve kart pazarlamasını yapan banka,
- İşyeri ile üye işyeri sözleşmesi imzalamış bulunan banka (bu
yukarıdaki banka veya başka bir banka olabilir),
- Yetkili bir bankadan kredi kartını alan kart hamili,
- Üye işyeri sözleşmesini bir banka ile imzalayan ve kart
hamilinin kartını kendi işyerinde kabul eden üye işyeri.
Kredi kartını çıkaran kurum ile kart hamili arasındaki ilişki
İmzalanan taahhütname veya sözleşmelerde yer almakla birlikte
karşılıklı hak ve yükümlülükler aşağıdaki başlıklar altında
gruplandırılabilir.
Kredi kartı kurumunun yükümlülükleri
• Sözleşmeye konu olan kredi kartını hamile (veya ek kartları
asıl kart sahibine) teslim etmek,
• Uluslararası kart kuruluşları ile yapılan anlaşmada
belirtildiği takdirde, kart hamiline peşin para kullanmaksızın
mal ve hizmet satın alabileceği üye işyerlerini sağlamak ve
bunun için elverişli bir ortam yaratmak,
• talep halinde hesap ekstrelerini göndermek,
• hamilin talebi üzerine sakıncalı, kayıp ya da çalıntı kartlar
listesine kartı dahil etmek ve bunu tüm üye işyerlerine
sözleşmeye uygun bir şekil ve zamanda göndermek.
• üye işyerine harcama belgesi tutarlarını ödemek.
Kredi kartı kurumunun hakları
• Hamilden ilk girişte kart ücreti ve giriş ödentisi daha sonra
da yenileme ücreti talep etmek,
• Gerekli gördüğünde kartın kullanımını durdurarak, kartı
hamilinden geri istemek,
• Kredi kartı borcunun taksitlendirilmesi veya kartla nakit
avans çekilmesi ile gecikme veya limit aşımı durumlarında kart
hamiline faiz/komisyon tahakkuk ettirmek.
Kart hamilinin yükümlülükleri
• Hesap özeti (kredi kartı ekstresi) tutarını, nakit avans,
faiz, komisyon ve ücretleri sözleşmeye uygun olarak ödemek,
• sözleşme veya taahhütnamelerde yer alan adres değişikliği,
meslekten ayrılma gibi değişikliklerin bildirim yükümlülüklerini
yerine getirmek,
• kartın kaybolduğunu ve/veya çalındığını zamanında bildirmek.
Kart hamilinin hakları
• Nakit para kullanmadan tespit edilmiş kredi limitine kadar mal
ve hizmet satın alma veya nakit kullanmak,
• hesap ekstrelerinin gönderilmesini talep etmek.
Kredi kartının kaybedilmesi ve çalınması Hamil kartını özenle
saklamak ve bunu kaybettiği ya da çaldırdığı takdirde kredi
kartını çıkaran kurumu derhal haberdar etmekle yükümlüdür.
Kartın kaybedilmesi veya çalınması durumunda, kartı veren
kuruluşun sorumluluğu müşterinin bildiriminden itibaren söz
konusu olabilir. Kredi kartının kaybedilmesi halinde ortaya
çıkacak zararlardan doğan sorumluluklar imzalanan taahhütname
veya sözleşmelerde yer almaktadır.
Kredi kartının bankalardan temini Kredi kartı almak için banka
şubelerine başvuran kişilerin, öncelikle kredi kartı başvuru
formunu doldurması ve imzalaması gerekir. Kredi kartı
taleplerinde garantör (müşterek borçlu ve müteselsil kefil) de
talep edilebilir. Kredi kartı ilişkisine geçilen her müşteri ile
kredi kartı üyelik sözleşmesi düzenlenir. Kredi kartı hamili
gerçek kişi ise; Üye/Üye Şirket bölümüne kredi kartı hamilinin,
müşterek borçlu müteselsil kefil bölümüne müşterek borçlu
müteselsil kefil imzası alınır.
Müşteri limiti
Kart limiti, kredi kartı ile yapılabilecek azami harcama
tutarını belirleyen sürekli (rotatif) bir limittir. Nakit çekme
de müşterinin limiti içinde olup, limiti müşterinin kredi
değerliliğine göre belirlenir. Bir hesap kesim dönemi içinde
alış veriş ve nakit çekme tutarları toplamının (yurtdışı dahil)
kart limitini aşmaması gerekir. Ekstrede gösterilen borç
ödendikçe risk azalır ve boşalan limit tekrar kullanılır.
Bankalarca kredi değerliliği bulunan tüm müşterilere kart limiti
tahsis edilebilir.
Ödeme esasları
Kart hamilleri peşin ödeme veya kartı veren kuruluşun imkan
sağlaması halinde ekstre borcunun taksitlendirilmesi gibi iki
ödeme seçeneğinden birini seçme hakkına sahiptir. Son ödeme
tarihi bankadan bankaya değişmektedir. Kart sahipleri
harcamalarını bankalarca gönderilen aylık hesap özetleri
(ekstreler), otomatik para çekme makineleri ve diğer hizmet
kanallarından (telefon, internet bankacılığı vb.) takip
edebilir. Yurtiçi harcamalara ait ödemeler genellikle Türk
lirası olarak yapılmakta ise de, yurtdışı harcamaların Türk
lirası veya Amerika Birleşik Devletleri doları olarak yapılması
bankadan bankaya değişebilmekte olup, bu husus da imzalanan
sözleşme veya taahhütnamede yer almaktadır.
Kredi kartı harcamalarının kredilendirilmesi (taksitlendirme)
veya geç ödeme durumunda, faizin başlatılacağı tarih ve faiz
hesaplamasına esas alınacak tutar
Müşterinin talebi ve bankanın uygun görmesi halinde kredi kartı
harcamaları kredilendirilebilir.
Müşterilere gönderilen ekstrede yer alan harcama tutarının
(alışverişten oluşan borç) tamamının, ekstre son ödeme tarihine
kadar ödenmesi halinde herhangi bir faiz tahakkuku yapılmaz.
Kart harcamalarının belirli bir yüzdesini (hesap özetlerinde
ödenmesi gereken en az tutar) ödeyerek kalanını kredilendiren
kart sahiplerinden takip eden hesap döneminde kredi faizi talep
edilir. Hesap özetinde belirtilen ödenmesi gerekli tutarın son
ödeme tarihinden sonraki bir tarihte ödenmesi halinde gecikme
faizi, müşterilerin kendilerine tahsis edilen kredi kartı
limitleri üzerinde harcama yapmaları halinde aşan kısma limit
aşım ücreti uygulanır.
• Kredilendirilen harcamalar için uygulanacak kredi faizi oranı,
• son ödeme tarihine kadar ödenmeyen tutarlar için talep
edilecek gecikme ücreti,
• kredi kartı limitleri üzerinde yapılan harcamalar için tahsil
edilecek limit aşım ücreti,
• kartın ilk verilişinde yıllık, yenilenmesinde ve nakit
çekilişlerde talep edilecek komisyon ve ücretler
imzalanan taahhütname veya sözleşmede yer alır ve bankadan
bankaya değişir.
Kredilendirilmeyen Kredi Kartları(Charge Cardlar)
Charge card`ların da bankalardan temin edilme prosedürü diğer
kredi kartları gibidir.
Kredi kartlarına benzer. Ancak en önemli farkı, devre içinde
(örneğin 1 ay) yapılan alışverişlerin veya nakit çekilişlerin
ekstrede gözüken toplam tutarın yeniden kredilendirme
özelliğinin olmayışı ve tamamının ilgili bankaya öngörülen gün
içinde ödenmesidir.
|